Bloemenveld - aanleg

Planning

Zaaien kan in principe jaarrond, maar niet als de bodem te nat is of bevroren is. Sommige periodes hebben de voorkeur. Bij het zaaien van meerjarig mengsels in het najaar kunnen bijvoorbeeld winterannuellen al kiemen, en is er minder kans op onkruid dan bij zaaien in het voorjaar. Eenjarige mengsels kunnen prima in het voorjaar (februari-maart) gezaaid worden wel moete er dan mogelijk wat extra tijd worden ingepland voor het toepassen van een vals zaaibed. (Zie onder Voorbewerking.)

Voorbewerking

Bekijk eerst welke gewenste plantensoorten al aanwezig zijn en of deze kunnen blijven staan, soms is aangepast beheer beter dan nieuwe aanleg.
Ingezaaide bloemen vestigen zich niet goed in grasmatten of dichte vegetatie en heeft dus niet de voorkeur. Verwijder deze oppervlakkig (5 cm) en verstoor de grond daarbij zo min mogelijk (om activering van ongewenste zaden in de bodem te voorkomen). Wilt u toch doorzaaien in een blijvende grasmat, kijk dan hier voor tips.

• Verwijder wortels van hardnekkige wortelonkruiden (handmatig).
  In de bodem is vaak een zaadbank aanwezig van ongewenste onkruiden die kiemen na verstoring van de bodem. Door een vals-zaaibed te creëren wordt de overlast beperkt. Wacht na het klaarmaken van het zaaibed tot deze soorten kiemen en schoffel deze ondiep af. Herhaal dit eventueel voor beter resultaat. Bij de aanleg van een meerjarig kruidenrijk grasland is het toepassen van een vals-zaaibed niet nodig.
• Bemesting is bij een bloemrijke vegetatie niet gewenst.

Aanplant/inzaai

• Verdun het zaadmengsel met grond om het gelijkmatiger te verdelen over het oppervlakte. Bijvoorbeeld één kruiwagen lichtvochtig zand op 1 kilo zaad.
• De aanbevolen hoeveelheid zaden per vierkante meter hangt af van de (bodem)omstandigheden. Dit varieert van 2 gram per m2 bij een droge, dichte grondsoort tot 1 gram op 1-1,5 m2 bij vochtige en voedselrijke bodems. Vraag een leverancier of specialist eventueel om advies.
• Zaai het liefst handmatig, zaaimachines zijn vaak ongeschikt door de diversiteit aan zaden. Het mengsel wordt dan niet homogeen verspreid. Tevens kan het gebruik van zware machines de bodem verdichten. Bij het inzaaien van grotere oppervlakten aan akkerranden waarbij een hoge onkruiddruk is te verwachten kan mogelijk wel machinaal gezaaid worden, door de vaste tussenafstand van de rijen kan onkruid dan namelijk ook machinaal gewied worden.
• Zaai het mengsel op kale grond en nooit dieper dan de dikte van de zaden. Eventueel licht aanharken- of rollen, maar nooit met zwaar materieel.
• Indien gewenst kunnen tussen de bloemenstrook in bijvoorbeeld parken, tuinen of wegbermen bollen en knollen gepoot worden die geschikt zijn voor verwildering. Dit werkt het beste op matig voedselrijke grond, de bollen en knollen hebben namelijk een rijkere bodem nodig en de kruidige vegetatie juist minder voedselrijk.

Nazorg

• Bij zaaien in voorjaar kan soms veel onkruid opkomen. (Om dit te voorkomen: vals-zaaibed-methode toepassen.) Wanneer de grond (bijna) niet meer te zien is (kiemplanten krijgen te weinig licht), kan dit eventueel op 5 cm afgemaaid en afgevoerd worden. Bij zaaien in nazomer/herfst is dit vaak niet nodig en kan vanaf het volgende jaar begonnen worden met regulier beheer.
• Bij ingezaaide akkerranden kunnen, wanneer de kiemplanten enigszins ontwikkeld zijn, in het eerste jaar storende onkruiden als ridderzuring, melde en perzikkruid gewied worden.
• Ratelaar (Rhinanthus) is een half-parasiet op grassen en kan zo vergrassing van een bloemenweide enigszins tegengaan, met name op niet al te voedselrijke bodems. Zaaien met het bloemenmengsel, of bijzaaien in de late zomer –late herfst; in dat geval zorgen dat er ruimte op de bodem is voor de zaden om te bereiken.

Duurzaam beheer in latere jaren

NB: Blijvend bijvriendelijk beheer is essentieel om de waarde voor de toekomst te behouden.

Kijk voor een gericht beheer-advies op Bloemenveld - beheer.

Het leefgebied van bijen moet naast voldoende voedsel in de vorm van nectar en stuifmeel ook een voldoende geschikte nestlocatie bieden. De ongeveer 360 soorten bijen in Nederland zijn grofweg in te delen in drie typen nestelaars en de koekoeksbijen (die zelf geen nesten maken). Ongeveer 250 soorten nestelen ondergronds, waarvan 101 soorten zelf geen nest maken maar parasiteren op het nest van een andere soort (Peeters et al. 2012). Ongeveer 40 soorten maken voor hun nesten gebruik van (dood) hout en holle stengels van onder andere braam, riet en vlier. De overige soorten nestelen in bijvoorbeeld slakkenhuizen, boomholten, muizenholen, in kieren of spleten of onder mos.

Zowel voor de bovengrondsnestelende als de ondergrondsnestelende bestuivers zijn er verschillende mogelijkheden om extra nestgelegenheden aan te bieden. Bovengronds kan dit door bijvoorbeeld aangepast maaibeheer, het plaatsen/maken van een insectenhotel en aangepast onderhoud van struiken en bomen. De ondergrond kan geschikt worden gemaakt als nestlocatie door het creëren van open plekken in de vegetatie, het aanleggen van nesteldijkjes of het afsteken van taluds.